Chọn giày đi bộ đường dài, hãy ưu tiên vừa chân hơn mọi thứ khác: thử vào buổi chiều với đúng loại tất sẽ dùng, mũi giày còn khoảng một đốt ngón tay, gót không trượt, đế bám tốt với loại đường sẽ đi. Giày thấp cổ nhẹ hợp với đường bằng và đường mòn khô; giày cao cổ cứng hơn hợp khi mang ba lô nặng trên địa hình đá, dốc. Tất nên vừa khít, không nhăn, chất liệu giữ khô, và luôn mang thêm một đôi dự phòng.
Bài này giúp người mới chọn giày tất mà không phải mua đắt: những điểm cần thử ở cửa hàng, khác biệt giữa các loại, khi nào nên thay và cách giữ giày bền.
Ba loại giày thường gặp
| Loại | Hợp với | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Giày thể thao, giày chạy địa hình | Đường bằng, đường mòn khô, ba lô nhẹ | Nhẹ, thoáng, quen chân nhanh | Ít đỡ cổ chân, đế mềm trên đá |
| Giày đi bộ thấp cổ | Đường mòn hỗn hợp, ba lô vừa | Đế bám, mũi cứng bảo vệ ngón | Nặng hơn giày thể thao |
| Giày cao cổ (bốt đi bộ) | Ba lô nặng, đá, dốc, nhiều ngày | Đỡ cổ chân, đế cứng, bền | Nặng, cần thời gian làm quen |
Không có loại "tốt nhất". Đôi giày tốt nhất là đôi vừa chân bạn và hợp với cung đường bạn đi.
Thử giày ở cửa hàng: bảy điểm
- Thử buổi chiều — chân nở hơn buổi sáng, giống khi đi bộ lâu.
- Mang đúng tất sẽ dùng khi đi.
- Mũi giày: đứng thẳng, còn khoảng một đốt ngón tay từ ngón dài nhất đến mũi giày.
- Bề ngang: ngón chân cử động được, không bị ép hai bên.
- Gót: buộc dây xong, đi vài bước, gót không trượt lên xuống rõ.
- Dốc thử: nếu cửa hàng có tấm dốc, đi xuống — ngón chân không đập mũi giày.
- Đi ít nhất mười phút trong cửa hàng; có điểm cọ là có vấn đề.
Đế giày và chống nước
- Đế: gai sâu bám tốt trên đất, bùn; đế phẳng hơn hợp đường nhựa. Đế quá mềm làm mỏi bàn chân khi đi đá lâu.
- Chống nước: giữ chân khô khi qua vũng, cỏ ướt, nhưng thường kém thoáng hơn. Ở khí hậu nóng ẩm, nhiều người chọn giày thoáng, nhanh khô thay vì chống nước — nước vào được thì cũng ra được.
Chọn tất
| Chất liệu | Đặc điểm |
|---|---|
| Cotton | Mềm, rẻ, thấm mồ hôi nhưng lâu khô; hợp quãng ngắn |
| Sợi tổng hợp | Nhanh khô, bền; hợp đi dài, trời nóng |
| Len pha (như merino pha) | Giữ ấm khi ướt, ít mùi; giá cao hơn |
- Tất vừa khít, không nhăn ở gót và mu bàn chân.
- Độ dày vừa phải; tất quá dày làm giày chật.
- Cổ tất cao hơn cổ giày để giày không cọ vào da.
- Không đi tất đã thủng, đã giãn.
Làm quen giày mới
- Tuần 1: đi trong nhà, đi chợ, quãng ngắn.
- Tuần 2: đi bộ 30–60 phút.
- Tuần 3: đi 1–2 giờ có ba lô nhẹ.
- Chỉ dùng giày cho chuyến dài khi đã đi vài lần không bị cọ.
Khi nào thay giày
- Đế mòn phẳng, mất gai, trơn trên đường ướt.
- Đệm lún, chân mỏi, đau nhanh hơn trước.
- Thân giày rách, keo bung.
- Giày lệch hẳn sang một bên khi đặt trên mặt phẳng.
Nhiều người chạy bộ thay giày sau vài trăm km; giày đi bộ thường bền hơn, nhưng hãy nhìn tình trạng thật thay vì chỉ đếm số.
Giữ giày bền
- Sau chuyến đi, đập bùn, lau sạch, tháo lót phơi khô nơi thoáng.
- Không phơi nắng gắt, không hơ lửa — keo và da dễ hỏng.
- Nhét giấy báo khi giày ướt.
- Thay lót giày khi lót xẹp, có mùi.
Giày trong quân ngũ
Người lính dùng giày được cấp theo chế độ. Điều tân binh hay được nhắc là báo ngay khi giày không vừa để đổi cỡ, đi tất sạch, khô, và chăm giày thường xuyên. Một đôi giày được cấp mà vừa và được chăm kỹ có thể bền qua rất nhiều chặng hành quân.
Lót giày và dây giày
Hai chi tiết nhỏ hay bị bỏ qua. Lót giày đi kèm thường mỏng; người có bàn chân bẹt, vòm cao hoặc hay đau gót có thể thử lót giày tốt hơn, hoặc hỏi bác sĩ, chuyên viên chỉnh hình nếu đau kéo dài. Dây giày nên chắc, không quá trơn để khỏi tự tuột; mang thêm một đôi dây dự phòng trong chuyến dài, vì dây đứt giữa đường là chuyện thường gặp và rất khó chịu. Cách buộc dây cũng thay đổi cảm giác: mu chân cao thì bỏ qua một lỗ xỏ ở chỗ bị ép, gót hay trượt thì dùng vòng khoá gót ở hai lỗ trên cùng.
Dép quai hậu cho chặng nghỉ
Với chuyến nhiều ngày, một đôi dép quai hậu nhẹ rất đáng mang: đi ở điểm nghỉ, qua suối nông, tắm rửa, để giày và chân được thở. Không nên dùng dép thay giày cho chặng chính trên đường đá, dốc.
Mang về đời thường
Không cần mua giày chuyên dụng đắt tiền cho chuyến đi bộ đầu tiên. Một đôi giày thể thao vừa chân, đế còn tốt, đã đi quen, cộng hai đôi tất tốt, là đủ cho phần lớn cung đường bằng và đường mòn khô. Khi đi thường xuyên hơn, xa hơn, mang nặng hơn, mới cần nâng cấp.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ đường dài nên chọn giày gì?
Chọn giày vừa chân, đế bám hợp với loại đường sẽ đi. Giày thể thao hoặc giày thấp cổ hợp đường bằng và ba lô nhẹ; giày cao cổ hợp ba lô nặng trên địa hình đá, dốc.
Giày đi bộ nên rộng hơn chân bao nhiêu?
Khi đứng thẳng, mũi giày nên còn khoảng một đốt ngón tay tính từ ngón dài nhất. Ngón chân cử động được, gót không trượt nhiều.
Có cần giày chống nước khi đi bộ ở Việt Nam?
Không bắt buộc. Giày chống nước giữ khô khi qua vũng nhưng kém thoáng. Ở khí hậu nóng ẩm, nhiều người chọn giày thoáng, nhanh khô.
Nên đi tất gì khi đi bộ đường dài?
Tất vừa khít, không nhăn, độ dày vừa, chất liệu sợi tổng hợp hoặc len pha giữ khô tốt cho chuyến dài. Luôn mang thêm một đôi dự phòng.
Khi nào cần thay giày đi bộ?
Khi đế mòn mất gai, đệm lún khiến chân mỏi nhanh, thân giày rách hoặc keo bung, giày lệch hẳn khi đặt trên mặt phẳng.