Khi con đi nghĩa vụ, cha mẹ nên chuẩn bị ở ba mặt: giúp con chuẩn bị thực tế (giấy tờ, đồ dùng, sức khoẻ, giờ giấc), chuẩn bị tinh thần cho chính mình để không truyền nỗi lo sang con, và thu xếp việc nhà cho những tháng vắng con. Điều con cần nhất từ bố mẹ không phải một túi đồ thật đầy, mà là cảm giác ở nhà mọi người ổn và tin con làm được.
Bài này dành cho những người cha, người mẹ lần đầu tiễn con nhập ngũ — từ khi nhận giấy gọi đến những tuần đầu con ở đơn vị.
Khi nhận giấy gọi: bình tĩnh trước, hỏi sau
Phản ứng đầu tiên của nhiều cha mẹ là lo lắng, có khi tìm cách xin hoãn khi không có lý do chính đáng. Trước khi làm gì, hãy:
- Đọc kỹ giấy gọi: ngày, giờ, địa điểm, giấy tờ.
- Ngồi nói chuyện với con: con nghĩ gì, con lo gì.
- Nếu gia đình có hoàn cảnh thuộc diện tạm hoãn theo luật, mang giấy tờ đến hỏi cơ quan quân sự địa phương hoặc UBND xã, phường. Đừng nghe "dịch vụ" trên mạng hứa hẹn chạy chọt — vừa sai luật vừa dễ mất tiền.
Giúp con chuẩn bị thực tế
Sức khoẻ
Đưa con đi khám răng, khám mắt nếu cần trước ngày đi. Người có bệnh mạn tính cần chuẩn bị hồ sơ, thuốc và đơn thuốc để báo quân y.
Giờ giấc và thể lực
Khuyến khích con dậy sớm, ngủ sớm, chạy bộ cùng con vài buổi nếu được. Cha mẹ tập cùng là cách động viên tốt nhất, hơn mọi lời dặn.
Kỹ năng tự lập
Nhiều chàng trai chưa từng giặt quần áo bằng tay. Mấy tuần cuối, để con tự giặt, tự gấp đồ, tự khâu cúc. Đừng làm hộ — đó là món quà thực tế nhất.
Đồ mang theo
Theo danh sách của địa phương. Cùng con xếp, bỏ bớt những thứ không cần. Xem bài "Nhập ngũ cần mang theo những gì".
Chuẩn bị tinh thần cho chính mình
Con xa nhà, người lo nhiều nhất thường là mẹ. Những cảm giác hay gặp: mất ngủ, hay nghĩ con ăn có no không, có bị bắt nạt không. Vài điều giúp nhẹ lòng:
- Hiểu lịch trình: biết một ngày tân binh diễn ra thế nào giúp bớt tưởng tượng.
- Nói chuyện với những gia đình đã có con đi: nghe họ kể con về thay đổi ra sao.
- Giữ nhịp sống của mình: đi làm, tập thể dục, gặp bạn bè. Ngồi một chỗ lo thì càng lo.
- Chấp nhận có lúc không có tin: lịch huấn luyện dày, liên lạc hạn chế là bình thường.
Ngày tiễn con
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Đưa con đến đúng giờ, giấy tờ đầy đủ | Đến muộn, quên giấy tờ |
| Ăn bữa cơm nhà ấm cúng hôm trước | Tiệc tùng rượu bia đến khuya |
| Một lời động viên ngắn, một cái ôm | Khóc lóc dài, dặn dò quá nhiều |
| Nhét một lá thư vào ba lô | Nhét thêm đồ "cho chắc" |
| Hẹn cách liên lạc cụ thể | Hứa sẽ "lo" chuyện gì đó ở đơn vị cho con |
Những tuần đầu con ở đơn vị
- Viết thư đều. Kể chuyện nhà bình thường, khen con những điều cụ thể.
- Không dồn chuyện lo lắng. Chuyện khó trong nhà nếu chưa cần con biết thì để sau.
- Không can thiệp vào đơn vị. Gọi điện xin xỏ, nhờ người quen "gửi gắm" làm con khó xử với đồng đội.
- Khi con than mệt, hãy nghe. Đừng vội lo, cũng đừng gạt đi. "Mẹ biết con mệt. Tuần đầu ai cũng vậy. Con cố hết tuần này nhé."
- Khi có việc thật sự khẩn, liên hệ đơn vị qua kênh chính thức đã được thông báo.
Thu xếp việc nhà
Nếu con là lao động chính trong việc đồng áng, buôn bán, hãy tính trước: thuê người, nhờ họ hàng, sắp xếp lại công việc. Con yên tâm về nhà là con tập trung được.
Với gia đình có em nhỏ, giải thích cho em hiểu anh đi đâu, bao giờ về. Rủ em cùng viết thư cho anh — vừa giữ tình anh em vừa dạy em một kỹ năng hay.
Khi con trở về
Hai năm sau, con có thể đã thay đổi: chững chạc hơn, ít nói hơn, hoặc ngược lại. Đón con nhẹ nhàng, đừng dồn ngay chuyện việc làm, vợ con. Hỏi con muốn gì, và nhận ra những thay đổi tốt để khen.
Mang về đời thường
Tiễn con đi nghĩa vụ là một lần cha mẹ tập "buông tay". Kinh nghiệm này dùng lại được khi con đi học xa, đi làm xa: chuẩn bị cho con tự lập, giữ bình tĩnh cho mình, giữ liên lạc nhẹ nhàng và tin tưởng.
Câu hỏi thường gặp
Con đi nghĩa vụ, cha mẹ cần chuẩn bị gì?
Giúp con chuẩn bị giấy tờ, đồ dùng theo hướng dẫn, khám sức khoẻ cơ bản, tập giờ giấc và kỹ năng tự lập. Đồng thời chuẩn bị tinh thần cho mình và thu xếp việc nhà cho thời gian vắng con.
Con đi lính, mẹ lo lắng mất ngủ phải làm sao?
Tìm hiểu lịch sinh hoạt của tân binh, nói chuyện với gia đình đã có con đi, giữ nhịp sống bình thường và viết thư cho con. Nếu lo âu kéo dài ảnh hưởng sức khoẻ, nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Có nên nhờ người quen gửi gắm con ở đơn vị không?
Không nên. Việc này dễ làm con khó xử với đồng đội và cán bộ. Cách tốt nhất là để con tự rèn luyện và liên hệ đơn vị qua kênh chính thức khi có việc cần.
Con gọi về than mệt, muốn về thì cha mẹ nên nói gì?
Lắng nghe, công nhận con đang vất vả và nhắc rằng tuần đầu ai cũng vậy. Động viên con cố từng ngày, tránh khóc theo hay hứa hẹn những điều không làm được.
Gia đình khó khăn thì có được hoãn nghĩa vụ không?
Luật có quy định một số trường hợp tạm hoãn, như là lao động duy nhất phải nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động. Gia đình cần mang giấy tờ đến hỏi cơ quan quân sự địa phương hoặc UBND xã, phường.