Theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân đủ 18 tuổi được gọi nhập ngũ, độ tuổi gọi nhập ngũ từ đủ 18 đến hết 25 tuổi; công dân được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn thì độ tuổi gọi kéo dài đến hết 27 tuổi. Thời hạn phục vụ tại ngũ trong thời bình là 24 tháng, và việc gọi nhập ngũ hằng năm thường diễn ra một lần vào tháng hai hoặc tháng ba.
Bài này chỉ nêu những điểm cơ bản, dễ hiểu cho thanh niên và gia đình. Luật và văn bản hướng dẫn có thể được sửa đổi, bổ sung. Tính tới 2026, nên kiểm tra văn bản mới nhất và hỏi trực tiếp cơ quan quân sự địa phương hoặc UBND xã, phường nơi cư trú — đây là nơi trả lời chính xác nhất cho từng trường hợp.
Những mốc tuổi cần nhớ
| Mốc | Nội dung (theo Luật 2015) |
|---|---|
| Đủ 17 tuổi | Công dân nam đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu |
| Đủ 18 tuổi | Được gọi nhập ngũ |
| Từ đủ 18 đến hết 25 tuổi | Độ tuổi gọi nhập ngũ thông thường |
| Đến hết 27 tuổi | Với công dân được đào tạo cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn |
| 24 tháng | Thời hạn phục vụ tại ngũ của hạ sĩ quan, binh sĩ trong thời bình |
Thời hạn phục vụ có thể được kéo dài trong một số trường hợp luật quy định. Nếu cần biết chi tiết, hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Tiêu chuẩn chung để được gọi nhập ngũ
Luật nêu các nhóm tiêu chuẩn chính:
- Lý lịch rõ ràng.
- Chấp hành nghiêm pháp luật.
- Đủ sức khoẻ phục vụ tại ngũ theo tiêu chuẩn do Bộ Quốc phòng quy định — hiện căn cứ Thông tư 105/2023/TT-BQP về tiêu chuẩn sức khoẻ, khám sức khoẻ cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng.
- Có trình độ văn hoá phù hợp.
Các con số cụ thể như chiều cao, cân nặng, thị lực tối thiểu được quy định trong văn bản hướng dẫn và hội đồng khám sức khoẻ áp dụng. Bài viết không nêu số để tránh lệch so với quy định hiện hành.
Quy trình từ đăng ký đến nhập ngũ
- Đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu khi nam công dân đủ 17 tuổi, theo thông báo của địa phương.
- Sơ tuyển: xem xét lý lịch, tình trạng sức khoẻ ban đầu tại địa phương.
- Khám sức khoẻ theo lệnh gọi của cơ quan có thẩm quyền (xem bài riêng về khám sức khoẻ).
- Có lệnh gọi nhập ngũ nếu đủ điều kiện và nằm trong chỉ tiêu.
- Lễ giao nhận quân và lên đường về đơn vị.
Mỗi bước có giấy gọi hoặc thông báo cụ thể. Giữ kỹ giấy tờ, đến đúng giờ, đúng địa điểm ghi trên giấy.
Tạm hoãn và miễn: hiểu cho đúng
Luật có điều riêng về các trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ và được miễn gọi nhập ngũ. Ở mức khái quát, tạm hoãn gồm những trường hợp như chưa đủ sức khoẻ, đang học phổ thông, đang được đào tạo trình độ đại học, cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khoá đào tạo, là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động, và một số trường hợp khác.
Hai điều hay hiểu nhầm:
- Tạm hoãn không phải miễn. Hết lý do tạm hoãn mà vẫn trong độ tuổi thì vẫn có thể được gọi.
- Phải có giấy tờ chứng minh. Tạm hoãn không tự động; cần nộp giấy xác nhận theo hướng dẫn của địa phương, đúng hạn.
Trường hợp cụ thể của gia đình mình, hãy mang giấy tờ đến hỏi trực tiếp. Không nên nghe tư vấn "chạy" qua mạng — vừa sai luật vừa dễ bị lừa.
Nữ thanh niên và nghĩa vụ quân sự
Luật quy định công dân nữ trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, nếu tự nguyện và quân đội có nhu cầu, thì được phục vụ tại ngũ. Nữ có chuyên môn phù hợp yêu cầu cũng phải đăng ký nghĩa vụ quân sự theo quy định. Nữ thanh niên muốn tìm hiểu nên hỏi cơ quan quân sự địa phương về nhu cầu tuyển chọn từng năm.
Trốn tránh nghĩa vụ: hậu quả
Không đến khám sức khoẻ, không chấp hành lệnh gọi nhập ngũ khi không có lý do chính đáng là vi phạm pháp luật, có thể bị xử phạt hành chính và trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, các vi phạm này thường không làm người vi phạm thoát khỏi nghĩa vụ. Nếu có hoàn cảnh khó khăn thật, cách đúng là trình bày với cơ quan có thẩm quyền và nộp giấy tờ chứng minh.
Chuẩn bị gì khi nhận giấy gọi
- Đọc kỹ ngày giờ, địa điểm, giấy tờ cần mang.
- Nếu có lý do chính đáng không thể đến (ốm nặng, có việc bất khả kháng), báo ngay với nơi gửi giấy và có xác nhận.
- Gia đình nên ngồi lại cùng con, không để con một mình lo.
- Bắt đầu chuẩn bị thể lực và giấc ngủ từ sớm (xem các bài trong danh mục này).
Mang về đời thường
Hiểu đúng quy định là cách giảm lo lắng. Nhiều gia đình hoang mang vì nghe tin đồn. Một buổi đến hỏi trực tiếp, có giấy tờ trong tay, thường giải toả gần hết. Với thanh niên, dù có nhập ngũ hay không, việc tự tìm hiểu nghĩa vụ công dân của mình cũng là một bước trưởng thành.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tuổi thì đi nghĩa vụ quân sự?
Theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân đủ 18 tuổi được gọi nhập ngũ, độ tuổi gọi từ đủ 18 đến hết 25 tuổi. Người được đào tạo cao đẳng, đại học đã tạm hoãn thì được gọi đến hết 27 tuổi.
Đi nghĩa vụ quân sự bao lâu?
Thời hạn phục vụ tại ngũ trong thời bình của hạ sĩ quan, binh sĩ là 24 tháng theo Luật 2015. Một số trường hợp đặc biệt có thể được kéo dài theo quy định.
Mấy tuổi phải đăng ký nghĩa vụ quân sự?
Công dân nam đủ 17 tuổi đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu theo thông báo của địa phương. Đây là bước bắt buộc, không phải lệnh gọi nhập ngũ.
Nhập ngũ vào tháng mấy?
Luật quy định hằng năm việc gọi công dân nhập ngũ tiến hành một lần vào tháng hai hoặc tháng ba; trường hợp cần thiết có thể gọi lần thứ hai. Ngày cụ thể theo thông báo của địa phương.
Đang học đại học có phải đi nghĩa vụ không?
Sinh viên đang đào tạo đại học, cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khoá đào tạo thuộc diện được tạm hoãn, cần nộp giấy xác nhận theo hướng dẫn. Sau khi tốt nghiệp, nếu còn trong độ tuổi đến hết 27 thì vẫn có thể được gọi.