Trước ngày nhập ngũ vài tuần, ba thói quen nên sửa sớm nhất là thuốc lá (kể cả thuốc lá điện tử), giờ ngủ thức khuya và việc dùng điện thoại liên tục. Lý do rất thực tế: trong doanh trại, hút thuốc bị hạn chế, giờ ngủ cố định và điện thoại thường không được dùng tự do — người bỏ dần từ trước sẽ đỡ cảm giác thiếu thốn, khó chịu trong tuần đầu, còn người dừng đột ngột thường bứt rứt, mất ngủ, khó tập trung.
Bài này gợi ý cách giảm từng thói quen trong khoảng bốn đến tám tuần. Nếu nghiện thuốc nặng hoặc đang dùng chất gây nghiện khác, hãy tìm đến cơ sở y tế để được hỗ trợ.
Vì sao nên sửa trước, không đợi vào doanh trại
Bỏ một thói quen là đã khó. Bỏ ba thói quen cùng lúc, trong môi trường mới, khi đang mệt vì huấn luyện, là khó gấp nhiều lần. Chuẩn bị trước tách nỗi khó ra từng phần, lúc mình còn ở nhà, có thời gian và người thân bên cạnh.
Thuốc lá: giảm dần rồi dừng
Hiểu cơn thèm
Nicotine gây nghiện. Khi ngừng, nhiều người bị bứt rứt, cáu gắt, khó ngủ, thèm ăn trong vài ngày đến vài tuần. Cơn thèm thường đến thành từng đợt ngắn và qua đi nếu không chiều theo.
Kế hoạch bốn tuần tham khảo
| Tuần | Việc làm |
|---|---|
| 1 | Ghi lại mỗi lần hút: giờ nào, lúc làm gì. Bỏ điếu "theo thói quen" (sau ăn, khi chờ đợi) |
| 2 | Giảm khoảng một nửa. Không mang theo cả bao, không hút trong nhà |
| 3 | Chỉ giữ một vài điếu mỗi ngày, hoãn mỗi lần thèm 10 phút |
| 4 | Chọn ngày dừng hẳn, báo cho gia đình, bạn bè để được nhắc |
Mẹo vượt cơn thèm
- Uống một cốc nước, đi bộ vài phút, chống đẩy mười cái.
- Nhai kẹo cao su không đường hoặc ăn chút hoa quả.
- Tránh những chỗ, những người hay rủ hút trong tuần dừng.
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng chứa nicotine và gây nghiện tương tự — không phải "giải pháp thay thế" để mang vào doanh trại.
Có thể gọi tổng đài tư vấn cai thuốc lá hoặc hỏi bác sĩ nếu thấy quá khó tự bỏ.
Giấc ngủ: kéo giờ về sớm dần
Đổi giờ ngủ đột ngột từ 2 giờ sáng về 22 giờ gần như không làm được. Cách hiệu quả là dịch dần:
- Cố định giờ dậy trước, kể cả khi đêm trước ngủ muộn. Giờ dậy là cái neo của nhịp ngủ.
- Mỗi tuần dậy sớm hơn 15–30 phút cho đến khi gần giờ báo thức thường gặp trong doanh trại.
- Ra nắng buổi sáng 10–20 phút: ánh sáng giúp cơ thể chỉnh đồng hồ sinh học.
- Không ngủ trưa quá dài trong giai đoạn chỉnh — tối khó ngủ.
- Tránh cà phê, trà đặc, nước tăng lực từ chiều.
- Một giờ trước ngủ: tắt màn hình, tắm nước ấm, đọc sách giấy.
Người lớn nói chung cần khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm. Ngủ đủ trước khi nhập ngũ giúp tập luyện vào nhanh hơn và ít ốm hơn.
Điện thoại: tập sống ít màn hình
Đây là thay đổi nhiều thanh niên thấy khó nhất. Cảm giác thiếu điện thoại không chỉ là thói quen mà còn là sợ bỏ lỡ tin tức bạn bè.
Từng bước
- Tắt thông báo của mạng xã hội, chỉ giữ cuộc gọi và tin nhắn.
- Không để điện thoại cạnh giường khi ngủ — dùng đồng hồ báo thức riêng.
- Một ngày mỗi tuần "không mạng xã hội", rồi tăng lên hai ngày.
- Thay thời gian lướt mạng bằng việc khác: chạy bộ, đọc sách, gặp bạn trực tiếp.
Báo trước với bạn bè
Nói với nhóm bạn rằng sắp tới mình sẽ ít online. Nhờ một người bạn thân giữ liên lạc chung, khi về sẽ "cập nhật" sau.
Rượu bia: những cuộc chia tay
Trước ngày đi, bạn bè thường rủ "tiễn". Vui một hai buổi là đủ, đừng để tuần cuối thành chuỗi nhậu khuya. Uống nhiều làm mất ngủ, mệt mỏi, dễ ốm khi lên đường, và với người lái xe thì vi phạm pháp luật nếu cầm lái sau khi uống.
Theo dõi tiến bộ
| Thói quen | Mục tiêu trước ngày đi | Cách đo |
|---|---|---|
| Thuốc lá | Dừng hẳn ít nhất hai tuần | Ghi số ngày không hút |
| Giờ ngủ | Ngủ trước 22–23 giờ, dậy sớm đều | Ghi giờ ngủ, giờ dậy |
| Điện thoại | Ít nhất một ngày không mạng xã hội mỗi tuần | Dùng tính năng thời gian sử dụng màn hình |
| Rượu bia | Không uống tuần cuối | Tự nhắc, nhờ gia đình nhắc |
Mang về đời thường
Ba thói quen này ảnh hưởng đến sức khoẻ của mọi người, không chỉ người sắp nhập ngũ. Cách làm chung: ghi lại để hiểu mình, giảm từng bước thay vì dừng đột ngột, thay bằng một việc khác, và nhờ người thân giám sát. Bắt đầu với một thói quen trước, thành công rồi mới sang cái tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Đi nghĩa vụ có được hút thuốc không?
Việc hút thuốc trong doanh trại thường bị hạn chế theo quy định của đơn vị. Bỏ thuốc từ trước khi nhập ngũ giúp tránh cảm giác bứt rứt và khó chịu trong tuần đầu huấn luyện.
Làm sao bỏ thuốc lá trước khi đi lính?
Ghi lại thói quen hút, giảm dần trong khoảng bốn tuần, chọn ngày dừng và vượt cơn thèm bằng nước, vận động hoặc kẹo cao su không đường. Nếu quá khó, hỏi bác sĩ hoặc tổng đài tư vấn cai thuốc.
Làm sao tập ngủ sớm dậy sớm trước khi nhập ngũ?
Cố định giờ dậy trước, mỗi tuần dậy sớm hơn 15–30 phút, ra nắng buổi sáng, tránh cà phê từ chiều và tắt màn hình một giờ trước khi ngủ.
Thuốc lá điện tử có hại ít hơn không?
Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vẫn chứa nicotine gây nghiện và có hại cho sức khoẻ. Không nên coi đó là cách thay thế khi chuẩn bị nhập ngũ.
Không dùng điện thoại khi đi lính có khó không?
Tuần đầu nhiều người thấy khó chịu, sau đó quen dần và thấy nhẹ đầu. Tập giảm thời gian dùng mạng xã hội từ trước giúp quá trình này dễ hơn.