Môn Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQP&AN) là môn học bắt buộc ở bậc trung học phổ thông, học ở cả ba lớp 10, 11, 12, với thời lượng theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là 35 tiết mỗi năm học. Nội dung gồm hai phần: kiến thức chung về quốc phòng, an ninh và pháp luật liên quan (như nghĩa vụ quân sự, phòng chống tệ nạn, an toàn giao thông), và kỹ năng thực hành như đội ngũ, sơ cứu, cấp cứu, cùng một số nội dung làm quen kỹ thuật quân sự cơ bản.
Bài này giúp học sinh và phụ huynh hiểu môn học để làm gì, học theo cách nào và vì sao nó hữu ích cả khi không định theo ngành quân đội. Nội dung từng bài cụ thể theo sách giáo khoa và kế hoạch dạy học của trường.
Vì sao có môn này
GDQP&AN nhằm trang bị cho học sinh hiểu biết cơ bản về trách nhiệm công dân với quốc phòng, an ninh, cùng những kỹ năng thực hành có ích trong đời sống. Nó cũng là nền để học tiếp môn GDQP&AN ở bậc cao đẳng, đại học.
Với nhiều học sinh, đây là môn duy nhất được học ngoài sân, có đội hình, có khẩu lệnh — khác hẳn các môn trong lớp.
Hai mảng nội dung chính
Kiến thức
- Hiểu biết chung về quốc phòng, an ninh, truyền thống dựng nước và giữ nước.
- Pháp luật liên quan đến công dân trẻ: nghĩa vụ quân sự, trách nhiệm của học sinh.
- Phòng chống ma tuý, tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
- An toàn giao thông, phòng chống cháy nổ, thiên tai ở mức phổ thông.
Kỹ năng
- Đội ngũ từng người và đơn vị: nghiêm, nghỉ, quay, đi đều, tập hợp hàng.
- Sơ cứu, cấp cứu ban đầu: cầm máu, băng bó, chuyển người bị thương đơn giản.
- Một số nội dung làm quen kỹ thuật quân sự cơ bản theo chương trình, có giáo viên hướng dẫn và đảm bảo an toàn.
Phân bổ nội dung giữa lớp 10, 11, 12 theo chương trình và sách giáo khoa hiện hành.
Học thế nào
| Hình thức | Diễn ra ở đâu | Học sinh cần chuẩn bị |
|---|---|---|
| Lý thuyết | Trên lớp | Sách, vở ghi như môn khác |
| Thực hành đội ngũ | Sân trường | Đồ gọn, giày thể thao, mũ khi nắng |
| Thực hành sơ cứu | Lớp hoặc phòng thực hành | Tập trung, làm theo mẫu |
| Hoạt động trải nghiệm, hội thao | Tuỳ kế hoạch của trường | Tham gia nhóm |
Nhiều trường quy định đồng phục riêng cho giờ GDQP&AN. Hỏi giáo viên để chuẩn bị đúng.
Đánh giá kết quả
Môn học được kiểm tra, đánh giá như các môn khác theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đánh giá học sinh. Phần thực hành thường chiếm vai trò lớn: đứng nghiêm đúng tư thế, hô khẩu lệnh rõ, làm động tác đúng nhịp, băng bó đúng quy trình.
Mẹo cho học sinh: phần thực hành không cần năng khiếu, chỉ cần tập. Tập trước gương vài lần ở nhà, nhờ bạn xem giúp, là đủ để làm tốt.
Những kỹ năng dùng được cả đời
Sơ cứu
Biết cầm máu vết thương, băng bó, xử lý ban đầu khi có người ngã, bỏng — đó là kỹ năng thật sự cứu được người. Nhiều học sinh lần đầu được thực hành ở chính giờ học này.
Đứng trước tập thể
Mỗi học sinh có lượt chỉ huy hàng, hô khẩu lệnh. Người nhút nhát nhất lớp cũng phải hô to trước bạn bè. Kỹ năng này giúp ích khi thuyết trình, phỏng vấn sau này.
Phối hợp nhóm
Đi đều cả hàng, quay cùng nhịp — một người sai là cả hàng lệch. Học sinh hiểu ngay ý nghĩa của "đồng bộ" mà không cần giảng.
Hiểu biết pháp luật
Biết về nghĩa vụ quân sự, phòng chống ma tuý, an toàn trên mạng giúp học sinh tự bảo vệ mình và hiểu trách nhiệm công dân khi bước sang tuổi 18.
Lời khuyên cho học sinh
- Uống đủ nước khi học ngoài sân, báo giáo viên nếu chóng mặt.
- Đội mũ, mặc đồ thoáng mát mùa nắng.
- Nghiêm túc khi thực hành nội dung có yêu cầu an toàn, làm đúng hướng dẫn giáo viên.
- Coi giờ đội ngũ như một buổi rèn tập trung, không phải giờ "chơi".
Lời khuyên cho phụ huynh
- Hỏi con hôm nay học gì ở giờ GDQP&AN — trẻ thường thích kể phần thực hành.
- Nhờ con "dạy lại" cách băng bó, sơ cứu cho cả nhà.
- Nếu con có bệnh không vận động mạnh được, liên hệ nhà trường và có giấy xác nhận y tế để được bố trí phù hợp.
Mang về đời thường
Từ môn học này, cả nhà có thể học được một kỹ năng đáng giá: sơ cứu ban đầu. Mua một túi sơ cứu nhỏ cho gia đình, để con hướng dẫn cách dùng từng món. Một lần thực hành như vậy có thể có ích hơn nhiều bài giảng.
Câu hỏi thường gặp
Môn Giáo dục quốc phòng và an ninh lớp 10 học gì?
Học sinh học kiến thức chung về quốc phòng, an ninh, pháp luật liên quan và kỹ năng thực hành như đội ngũ, sơ cứu theo chương trình. Nội dung cụ thể từng bài theo sách giáo khoa và kế hoạch của trường.
Môn GDQP-AN ở THPT có bắt buộc không?
Có. GDQP&AN là môn học bắt buộc ở cả ba lớp 10, 11, 12 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, với thời lượng 35 tiết mỗi năm học.
Học GDQP ở THPT có phải mặc đồng phục riêng không?
Tuỳ quy định của từng trường. Nhiều trường có đồng phục riêng cho giờ thực hành ngoài sân. Học sinh nên hỏi giáo viên để chuẩn bị đúng.
Học sinh có bệnh có được miễn thực hành GDQP không?
Học sinh có vấn đề sức khoẻ nên có giấy xác nhận của cơ sở y tế và liên hệ nhà trường để được bố trí nội dung phù hợp theo quy định.
Môn GDQP-AN có ích gì cho học sinh?
Ngoài hiểu biết về trách nhiệm công dân, học sinh học được sơ cứu, kỹ năng đứng trước tập thể, phối hợp nhóm và kiến thức pháp luật để tự bảo vệ mình.