Khi con khóc nhớ nhà ở trại, cha mẹ nên giữ giọng bình tĩnh, công nhận cảm xúc của con, nhắc con về những điều vui sắp tới và về ngày đón cụ thể, rồi phối hợp với người phụ trách thay vì vội vàng đến đón. Nhớ nhà là phản ứng rất thường gặp ở trẻ lần đầu xa nhà và thường dịu đi sau hai ba ngày; chỉ khi con có dấu hiệu bất ổn kéo dài hoặc có chuyện không an toàn, cha mẹ mới cần can thiệp mạnh hơn.
Bài này giúp phụ huynh chuẩn bị trước khi con đi, biết nói gì khi con gọi về khóc, và phân biệt nhớ nhà bình thường với dấu hiệu cần đón con về.
Vì sao trẻ nhớ nhà
Nhớ nhà không phải là trẻ "yếu" hay "hư". Đó là phản ứng tự nhiên khi rời khỏi người và nơi quen thuộc. Nó thường đến mạnh nhất vào:
- Buổi tối trước khi ngủ, lúc không còn hoạt động.
- Ngày thứ hai, thứ ba, khi sự háo hức ban đầu đã hết.
- Khi mệt, đói, bị nhắc nhở hoặc không được bạn chơi cùng.
Trẻ chưa từng ngủ xa nhà, trẻ nhỏ tuổi và trẻ vừa trải qua thay đổi lớn (chuyển nhà, có em) thường nhớ nhà nhiều hơn.
Chuẩn bị trước khi đi
Nói trước về cảm giác nhớ nhà
"Có thể tối con sẽ nhớ bố mẹ. Ai cũng thế, kể cả người lớn. Khi đó con có thể làm gì?" Cùng con nghĩ ra vài cách: ôm gối, nói với cô chú phụ trách, viết vài dòng vào sổ, nghĩ về điều vui ngày mai.
Tập ngủ xa nhà ngắn ngày
Một hai đêm ở nhà ông bà, nhà họ hàng trước khoá học giúp con biết mình vượt qua được.
Đừng hứa "nhớ thì bố mẹ đón về ngay"
Lời hứa này nghe an ủi nhưng khiến con tin rằng khóc là cách để về. Thay bằng: "Nếu con ốm hay có chuyện gì không an toàn, bố mẹ sẽ đến ngay."
Cho con một vật thân quen
Một tấm ảnh gia đình, chiếc khăn quen, lá thư mở vào ngày thứ hai.
Khi con gọi về khóc
| Nên nói | Tránh nói |
|---|---|
| "Bố mẹ biết con đang nhớ nhà. Cảm thấy vậy là bình thường." | "Con trai mà khóc à, xấu hổ quá." |
| "Hôm nay con làm được việc gì mới?" | "Ở đó có khổ không? Có ai bắt nạt không?" (hỏi dồn khi con đang khóc) |
| "Còn ba ngày nữa là bố mẹ đón con. Mai con có hoạt động gì vui?" | "Thôi để bố mẹ lên đón con về." |
| "Con thử nói với cô phụ trách khi buồn nhé." | "Bố mẹ ở nhà buồn lắm, nhà vắng con." |
Giữ cuộc gọi ngắn, kết thúc bằng một điều tích cực. Cuộc gọi dài thường làm trẻ khóc nhiều hơn. Nếu có thể, sau cuộc gọi hãy nhắn người phụ trách để họ để ý con thêm.
Phối hợp với người phụ trách
Người phụ trách gặp chuyện trẻ nhớ nhà ở mỗi khoá. Họ thường có cách: cho trẻ việc để làm, ghép với bạn vui vẻ, trò chuyện riêng trước giờ ngủ. Phụ huynh có thể:
- Báo trước nếu con dễ nhớ nhà, hay khóc đêm.
- Hỏi tình hình con ăn, ngủ, chơi thế nào — không chỉ hỏi con có khóc không.
- Tin vào đánh giá của họ, nhưng cũng tin vào cảm nhận của mình nếu có điều bất thường.
Khi nào nên đón con về
Nhớ nhà bình thường thì giảm dần. Nhưng có những dấu hiệu cần cân nhắc đón con:
- Con không ăn, không ngủ được nhiều ngày liền.
- Con ốm, sốt, đau kéo dài.
- Con kể về việc bị đánh, bị doạ, bị xúc phạm hoặc bị chạm vào cơ thể không đúng.
- Con hoảng loạn, khóc không dứt, có biểu hiện lo âu nặng.
- Người phụ trách xác nhận con không thích nghi được sau nhiều ngày.
Đón con về trong những trường hợp này không phải thất bại. Hãy đón nhẹ nhàng, không trách, và khi cần thì đưa con đi gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Sau khoá học
Dù con khóc nhiều hay ít, khi đón con hãy khen điều cụ thể con đã làm được: "Con ở được năm đêm xa nhà rồi đấy!". Hỏi con khoảnh khắc nào vui nhất, khó nhất. Nỗi nhớ nhà vượt qua được sẽ thành kỷ niệm con kể lại nhiều năm sau.
Mang về đời thường
Cách xử lý này dùng được cho mọi lần con xa nhà: đi trại hè, ở bán trú, về quê một mình. Ba điều cốt lõi: chuẩn bị trước cho con biết cảm giác sẽ đến, công nhận cảm xúc thay vì gạt đi, và đừng dùng "đón về" làm phần thưởng cho nước mắt.
Câu hỏi thường gặp
Con đi học kỳ quân đội khóc đòi về phải làm sao?
Giữ bình tĩnh, công nhận con đang nhớ nhà, hỏi con điều vui đã làm được và nhắc ngày đón cụ thể. Phối hợp với người phụ trách để họ để ý con thêm, tránh vội đến đón nếu con vẫn an toàn và khoẻ mạnh.
Trẻ nhớ nhà khi đi trại kéo dài bao lâu?
Thường mạnh nhất vào ngày thứ hai, thứ ba và vào buổi tối, rồi dịu dần khi trẻ quen bạn và nhịp sinh hoạt. Nếu kéo dài kèm bỏ ăn, mất ngủ nhiều ngày, nên trao đổi với người phụ trách.
Có nên gọi điện cho con thường xuyên khi con đi trại?
Không nên gọi quá nhiều vì cuộc gọi có thể làm trẻ nhớ nhà hơn. Theo lịch liên lạc của đơn vị, giữ cuộc gọi ngắn và vui vẻ.
Khi nào cần đón con về sớm khi đi trại?
Khi con ốm kéo dài, không ăn ngủ được nhiều ngày, hoảng loạn hoặc kể về việc bị đánh, doạ, xúc phạm hay bị chạm vào cơ thể không đúng. Đón con nhẹ nhàng và tìm hỗ trợ chuyên môn nếu cần.
Làm sao chuẩn bị cho con không nhớ nhà khi đi trại?
Nói trước về cảm giác nhớ nhà, cùng con nghĩ cách vượt qua, cho con tập ngủ xa nhà ngắn ngày và mang theo một vật thân quen. Tránh hứa sẽ đón về ngay khi con khóc.