Trong đơn vị, ngày nghỉ thường là cuối tuần, khi lịch huấn luyện giãn ra để chiến sĩ giặt giũ, chơi thể thao, đọc sách, gặp người thân nếu có lịch thăm; còn ngày lễ, Tết là dịp đơn vị tổ chức liên hoan, văn nghệ, hội thao. Đời sống tinh thần được coi là một phần của rèn luyện chứ không phải phần phụ, vì một tập thể vui vẻ thì làm việc bền hơn.
Nhiều người hình dung đời lính chỉ có thao trường. Thật ra phần "ngoài giờ" mới là nơi tình đồng đội lớn lên. Bài này kể những gì thường diễn ra trong những ngày đó và vì sao chúng quan trọng.
Cuối tuần trong doanh trại
Lịch cuối tuần thường thoáng hơn ngày thường. Những việc hay thấy:
- Tổng vệ sinh doanh trại: quét dọn khu ở, phát cỏ, lau cửa sổ — làm chung cả đơn vị.
- Giặt chăn màn, quần áo dày mà ngày thường không đủ thời gian.
- Thể thao: bóng đá, bóng chuyền giữa các tiểu đội, trung đội.
- Đọc sách, báo ở phòng Hồ Chí Minh hoặc thư viện đơn vị (tên gọi và cách bố trí tuỳ nơi).
- Gặp người thân theo lịch thăm.
- Nghỉ ngơi: viết thư, ngủ bù, trò chuyện.
Ngày nghỉ không có nghĩa là bỏ nếp. Giờ báo thức có thể muộn hơn chút, nhưng nội vụ vẫn gọn, giờ ăn vẫn đúng.
Văn nghệ: từ hát tập thể đến hội diễn
Hát tập thể
Hát chung trước giờ sinh hoạt, trên đường đi, trong buổi liên hoan là nét quen thuộc. Bài hát tập thể có nhịp đều, dễ thuộc, giúp cả đơn vị cùng một nhịp — giống tập đội ngũ bằng âm nhạc.
Đội văn nghệ
Ai biết đàn, biết hát, biết diễn thường được mời vào đội văn nghệ của đơn vị. Đây là chỗ nhiều tân binh rụt rè lần đầu đứng trên sân khấu. Có người phát hiện ra mình hát được nhờ đúng những buổi như thế.
Hội diễn, giao lưu
Dịp lễ lớn, các đơn vị có thể tổ chức hội diễn văn nghệ, giao lưu với địa phương, trường học gần đó. Tiết mục do chính chiến sĩ tập: hát, múa, kịch ngắn, đọc thơ.
Ngày lễ và Tết xa nhà
Tết là lúc nhớ nhà nhất. Nhiều đơn vị tổ chức cho chiến sĩ gói bánh chưng, trang trí doanh trại, làm mâm cỗ chung, có chương trình đón giao thừa. Những người ở xa nhất thường được quan tâm nhiều hơn.
Ngoài Tết, các ngày lễ, ngày kỷ niệm có lễ chào cờ, hoạt động truyền thống, liên hoan, hội thao. Sinh nhật chiến sĩ trong tháng đôi khi được tổ chức chung một buổi.
| Dịp | Hoạt động thường thấy | Điều tân binh hay nhớ |
|---|---|---|
| Tết Nguyên đán | Gói bánh chưng, trang trí, đón giao thừa, cỗ chung | Lần đầu ăn Tết xa nhà, cùng đồng đội |
| Ngày lễ lớn | Chào cờ, văn nghệ, hội thao, liên hoan | Lần đầu biểu diễn trước đơn vị |
| Sinh nhật tập thể | Liên hoan nhỏ, quà, lời chúc | Được nhớ đến dù xa nhà |
| Cuối tuần | Thể thao, tổng vệ sinh, đọc sách | Trận bóng giữa các tiểu đội |
Hội thao: thi đấu để gần nhau
Hội thao là ngày thi đấu giữa các đơn vị: chạy, kéo co, bóng đá, bóng chuyền, các nội dung thể lực. Không khí giống hội khoẻ ở trường. Điểm đặc biệt là cả tiểu đội cùng cổ vũ, cùng tập trước đó nhiều tuần — thắng thua đều là của chung.
Kéo co là nội dung được nhắc đến nhiều nhất trong ký ức: không cần ai giỏi riêng, chỉ cần cả đội kéo cùng nhịp.
Vì sao đơn vị coi trọng đời sống tinh thần
- Giảm căng thẳng: sau nhiều ngày tập nặng, văn nghệ và thể thao giúp đầu óc nghỉ.
- Gắn kết: người ta thân nhau khi cùng cười, cùng hát, cùng thua một trận bóng.
- Phát hiện năng khiếu: người hát hay, người viết giỏi, người tổ chức khéo.
- Giảm nhớ nhà: những ngày lễ có việc để làm, có người để chia sẻ.
Lời khuyên cho tân binh
- Tham gia, kể cả khi ngại. Đứng hát trong tốp ca cũng được, không cần hát đơn.
- Biết một thứ gì đó thì góp. Đàn guitar, thổi sáo, kể chuyện vui, viết chữ đẹp — đều có chỗ dùng.
- Dịp Tết, viết thư về nhà trước. Thư đến kịp Tết làm cả nhà vui hơn.
- Ngày nghỉ vẫn giữ giờ ngủ. Ngủ bù quá nhiều làm thứ Hai mệt hơn.
Mang về đời thường
Nhóm nào cũng cần "ngoài giờ": lớp học, phòng ký túc, nhóm làm việc. Một buổi đá bóng hàng tuần, một bữa liên hoan cuối tháng, một lần hát chung — nghe nhỏ, nhưng là thứ giữ tập thể không rã ra khi việc căng. Người tổ chức những buổi như vậy thường cũng là người được tin cậy nhất nhóm.
Câu hỏi thường gặp
Đi lính có được nghỉ cuối tuần không?
Thường cuối tuần lịch huấn luyện giãn hơn, dành cho tổng vệ sinh, giặt giũ, thể thao, đọc sách và gặp người thân theo lịch. Mức độ cụ thể tuỳ đơn vị và nhiệm vụ từng giai đoạn.
Bộ đội ăn Tết thế nào khi xa nhà?
Nhiều đơn vị tổ chức gói bánh chưng, trang trí doanh trại, làm cỗ chung và đón giao thừa cùng nhau. Đây là dịp đồng đội gắn bó và cũng là lúc nhớ nhà nhất.
Trong quân đội có hoạt động văn nghệ không?
Có. Hát tập thể, đội văn nghệ, hội diễn dịp lễ, giao lưu với địa phương là những hoạt động phổ biến. Chiến sĩ có năng khiếu thường được mời tham gia.
Hội thao trong đơn vị thi những gì?
Thường gồm các môn như chạy, kéo co, bóng đá, bóng chuyền và các nội dung thể lực. Các tiểu đội, trung đội thi với nhau, không khí giống hội khoẻ ở trường học.
Tân binh không biết hát có phải tham gia văn nghệ không?
Hát tập thể thì gần như ai cũng tham gia và không cần hát hay. Đội văn nghệ riêng thường chọn người có năng khiếu hoặc tự nguyện. Tham gia tốp ca là cách nhẹ nhàng để hoà vào tập thể.